Tussen ruïnes, wijnvelden en de Zee van Aragón

We blijven twee nachten op de camping. Even geen haast. Even niet iedere ochtend direct de motor starten. Dat geeft rust.

Onze eerste stop is het kleine plaatsje Ateca. Zo’n dorp waar de tijd niet helemaal verdwenen is, maar ergens halverwege is blijven hangen. Smalle straatjes kruipen tussen oude huizen omhoog richting een heuvel met resten van een kasteel dat hier ooit de omgeving bewaakte. Boven alles uit steekt de mudejar-toren van de kerk Santa María. Typisch Aragón, Moorse invloeden vermengd met christelijke bouwkunst. Alsof twee werelden ooit besloten hebben hier samen verder te bouwen. En nog steeds gemengde volken. Christenen en moslims naast elkaar.

Het is warm. Tegen muren hangen schaduwen als donkere dekens. Mannen met petten zitten zwijgend onder bomen of tegen gevels gedrukt met een kop koffie voor zich. Niemand lijkt haast te hebben. Het toerisme is hier nog niet als een bulldozer doorheen gereden. Ateca leeft gewoon zijn eigen leven.

Rondom het dorp liggen amandelbomen, olijfgaarden en ruig droog landschap.

We komen on Calatayud en verlaten we de wat grotere weg. We pakken een route die geen enkele routeplanner enthousiast aanbeveelt. Gewoon van de kaart geplukt. Over de A2 en later de N-11a richting Longares. Een weg met waarschuwingsborden, niet langer dan tien meter, niet hoger dan drie meter. Precies het soort tekst waarbij je automatisch even naar Sprintertje kijkt.

De weg slingert eindeloos door heuvels en verlaten landschap. Bochten, stilte en nergens verkeer. Niet één auto komen we tegen. Alleen wij, Sprintertje en een weg die zich door Aragón vouwt als een oud lint.

Longares verschijnt langzaam tussen de wijnvelden. Een rustig landbouwdorp ten zuiden van Zaragoza, midden in de streek Campo de Cariñena. Hier draait alles om wijn, landbouw en het ritme van de seizoenen. De enorme Iglesia de la Asunción torent boven het dorp uit. Veel te groot eigenlijk voor zo’n klein plaatsje, maar juist daardoor indrukwekkend.

Een paar pubers komen nieuwsgierig naar ons toe. Ze hebben Sprintertje gezien. Ze groeten in opvallend goed Engels. Ze zitten op school in een grotere plaats verderop.

Of ze later terugkomen naar Longares?

Ze lachen bijna tegelijk.

Hier blijven? Echt niet.

Het klinkt niet hard of boos. Meer alsof het leven voor hen ergens anders begint.

Die nacht slapen we goed. Tot rond zes uur oude dieseltractoren door het dorp beginnen te trekken. Het geluid dendert tussen de huizen door alsof de landbouw hier persoonlijk komt melden dat de dag begonnen is. De duiven raken volledig overstuur en besluiten ons daar minutenlang luidruchtig van op de hoogte te houden.

Dus zijn we vroeg onderweg.

En dan komt Belchite.

Aan de rand van het nieuwe dorp liggen de ruïnes van het oude Belchite. Geen decor. Geen nagebouwde geschiedenis. Dit is echt. Kapotte kerktorens steken als gebroken vingers omhoog. Huizen zijn ingestort. Straten eindigen in puin en stilte.

In 1937 veranderde Belchite in een hel tijdens de Spaanse Burgeroorlog. Republikeinse troepen probeerden Zaragoza te bereiken en Belchite lag precies op hun route. Wat volgde waren dagen van straatgevechten, bombardementen en man-tegen-mangevechten tussen de ingestorte huizen.

Er vielen duizenden doden en gewonden. Soldaten. Burgers. Families die nergens heen konden.

Na de overwinning van Franco werd besloten het oude dorp niet te herstellen. Een nieuw Belchite werd iets verderop gebouwd. De ruïnes moesten blijven staan als monument voor de oorlog. Maar tegelijk werd het ook propaganda. Een zichtbaar litteken waarmee Franco jarenlang liet zien wat volgens hem de gevolgen waren van verzet en verdeeldheid.

En het werkt het nog steeds.

Terwijl wij daar lopen hangt er iets ongemakkelijks tussen de kapotte muren. Alsof geluid hier anders beweegt. Alsof de stilte zelf herinneringen bewaart. Je kunt tegenwoordig met een gids door het oude dorp lopen. Langzaam door straten waar nooit meer iemand terugkeerde naar huis.

Wij doen dat niet en rijden verder maar wel even stiller dan anders.

De weg wordt kaarsrecht. Kilometers lang. Geen olijfbomen. Geen wijngaarden. Alleen velden vol zonnepanelen. Rechte lijnen zwart glas onder een felle zon. Aragón wekt hier zijn eigen toekomst op. Met die velen zonuren hier doen ze fat goed.

Aan het einde van de dag bereiken we Mequinenza. Een bijzondere plek waar de Ebro, de Segre en ook de Río Cinca samenkomen. Al dat water vormt samen het enorme stuwmeergebied dat vissers de Zee van Aragón noemen.

En alsof de dag nog één verrassing bewaart, blijkt er op het centrale plein een optreden bezig. Vier vrouwen voeren een moderne circusact op. Acrobatiek, muziek, licht, humor. Kinderen zitten op de grond. Ouderen kijken vanaf bankjes toe. Wij staan ertussen met dat tevreden gevoel dat je alleen krijgt op reis, wanneer een dag totaal anders loopt dan je vanmorgen dacht.

Er is een camping in Mequinenza, maar wij kiezen voor een plek ernaast tussen vissers met kleine tentjes aan het water. Hengels staan strak in de lucht. Het meer wordt langzaam donker.